Geçen sayıdan devam
Necmettin Mesut SEVER / Bilgisayar Programcısı
Duygu Sömürüsü
Herkese açık profil paylaşımı, reklam yönetimi, eğitim yönetimi ve muhataplar gibi nedenlerin dışında bir nedeni var ama bu çok daha tehlikeli, yine bir örnekle anlatalım, Facebook’ta gezerken karşınıza bir gönderi çıkıyor. İçeriğinde ise lafzatullah veya salavat v.b. var, altında ise “Allahını seviyorsan paylaş.” veya “Paylaşmayan bizden değildir.” deniyor ve sen de bunu paylaşıyorsun veya beğeniyorsun, bu gönderiyi senin gibi on bin kişi beğeniyor ve sayfayı takibe başlıyor, daha sonra aynı sayfadan bir gönderi daha geliyor. “Allah için cihada hazır mısın? Evet diyorsan beğen, paylaş” şeklinde, sen bunu da beğendiğinde bakıyorsun ki senin gibi iki bin kişi daha beğenmiş bu gönderiyi, daha sonra dördüncü, beşinci belki altıncı gönderi de söylemler gittikçe keskinleşiyor. “Cihada çıkmak için ne bekliyorsun? Beğen, paylaş” yazıyor, sen bunu da beğendiğin zaman bakıyorsun ki senin gibi elli kişi beğenmiş bu altıncı gönderiyi, işte bu daralan çemberdeki elli adama DAEŞ (IŞID) ve benzeri terör örgütleri tarafından ağzı laf yapan ikna kabiliyeti yüksek kişiler mesaj yoluyla muhabbete giriyorlar ve bakıyorsunuz ki kafalanmışsınız, cihada gidiyorsunuz. Bu örneğin yaşanmışlığı çok fazla hatta zaman zaman haberlerde de görürsünüz, yurt dışından veya yurt içinde boşluğa düşmüş, sürekli sosyal medya’da takılan birisi bir süre sonra DAEŞ’e katılmış. İşte en tehlikesi tam olarak bu.
Ayrıca oğlunuzun, kızınızın sosyal medya iletişim kanallarına fotoğrafını yüklemek, o güzel anları çevrenizle paylaşmak sizin için güzel olsa da; çocuğunuz için tehlikeli olabilir.
Peki bu terör örgütleri neden böyle bir yöntemi izliyorlar? Çok basit bir cevabı var, bu şekilde tüm dünyaya erişebiliyorlar yani belirli bir alanla sınırlı kalmıyorlar, ikincisi masrafsız ve zahmetsiz bir sistem, düşünsenize ülke ülke gez veya il il adam kafala çok zahmetli ve masraflı olurdu. İşte tam olarak bu nedenlerle sosyal medya’da beğendiğimiz, paylaştığımız ve yorum yaptığımız şeylere de dikkat etmemiz gerekiyor, kendimize şu soruyu sormalıyız bu kime yarıyor ? Kime ne faydası var? Sonuçları kimi memnun edecek?
Tanımadığımız Kişilerden Gelen Arkadaşlık İstekleri
Bize birçok kişi arkadaşlık isteği gönderebilir ama biz bunlardan sadece tanıdıklarımızın arkadaşlık isteklerini kabul etmeliyiz. Özellikle de Facebook kullanıcıları! Niçin sorusunu sorduğunuzu duyar gibiyim. Ülkemizde birçok kişi sosyal medya üzerinden karşı cinsten gelen arkadaşlık isteklerini düşünmeden kabul edebilmekteler ancak bu kişilerin bir kısmının bu olaydan bir müddet sonra hesabını çaldırdığını görürsünüz. Cevabı basit aslında kullanıcının hesabını kırmak isteyen birisi açtığı sahte (fake) hesaptan karşı cins kullanıcıya arkadaşlık teklifi gönderir, kullanıcı bunu kabul edince bu art niyetli şahıs tarafından şifremi unuttum seçeneği kullanılmak suretiyle son eklenen arkadaşları tahmin edip! Sonra da açtığı o sahte hesaplardan bu işlemi onaylayıp kullanıcının hesabını çalabilmekteler.
Güvenlik
Ülkemizde sosyal medya kullanımı hepimizin günlük yaşantısının bir parçası hâline gelmiş durumda. Ancak bu kullanım esnasında nelere dikkat etmemiz gerektiğini veya nasıl daha güvenli bir şekilde sosyal medya kullanacağımızı bilmiyoruz. Bu nedenle sosyal medya hesabının başkaları tarafından ele geçirilmesi veya sosyal medya hesabında bulunan kişisel bilgilerin, fotoğrafların vb. başkaları tarafından kötü niyetli kullanılması gibi birçok sıkıntılı durumlarla karşı karşıya kalınabilmekte. Bu nedenle sosyal medya kullanımında “güvenlik” en çok dikkat edilmesi gereken konuların başında geliyor.
Bu yazımızda; yaşanan ve yaşanması muhtemel bu tür sıkıntıları mümkün olduğunca en aza indirgemek için neler yapılabilir bunlardan bahsetmek istiyorum.
Güvenli Şifre
Ülkemizde İnternet kullanıcılarının tercih ettiği hesap şifreleri genelde 8-10 karakter aralığında ve sözlükte çokça geçen kelimelerden oluştuğu için de çabuk tahmin edilebilir ve kırılabilir durumda. Örneğin, cep telefonu numarası, araç plakası, çocuğun ve kendisinin doğum yılı, çocuk ve eşlerinin isimlerinin ilk heceleri, il isimleri ve plaka kodlarının birlikte kullanılması gibi oluşturulan birçok basit şifre mevcut. Hatta bazı şifreler kullanıcının profilinde yer alan herkese açık kişisel bilgilerden oluşmakta. Örneğin Facebook için düşünürsek profilinizde doğduğunuz yer ve yaşadığınız yer bilgileri arkadaşınız olmayan sıradan kullanıcıların erişimine açık ise ve şifrenizde bu bilgilerden herhangi biri yer alıyorsa art niyetli birisinin Facebook şifrenizi tahmin etmesi veya kırması an meselesi. Bir sosyal medya hesabı düşünelim kullanıcısı Ankaralı ve şifresi “Ankara06.” Böyle basit bir şifre çabucak tahmin edilebilir veya kırılabilir. Ama aynı mantıkla oluşturulmuş “A6N0ka.rA” şifresi diğerine göre daha güvenli olacaktır. Unutulmaması gereken bir başka husus ise sosyal medya hesaplarımızın şifrelerinin mümkünse birbirinden farklı olmasıdır. Aksi takdirde sosyal medya hesaplarınızdan birinin şifresi kırılırsa diğer sosyal medya hesaplarınızı da kaybedebilirsiniz. Gerçi günümüzde 51 karaktere kadar olan şifreleri kırabilecek hackerların işini kolaylaştıran programlar mevcut ama ülkemizde Facebook v.b. sosyal medya hesaplarının şifrelerinin kırılması işlemi genelde hackerlar tarafından değil, sıradan kullanıcılar tarafından yukarıda zikrettiğimiz husus ve benzeri şekilde gerçekleşmektedir.
Pishing (Oltalama) Sahte Giriş Sayfaları
Son zamanlarda sıkça kullanılan bir yöntemdir. Mail hesabınızı kontrol ettiğinizde bir saat markası veya bir otomobil markası vb. kendi ürününün fotoğrafını koymuş ve fotoğrafın altında bir link “Hemen Giriş Yap, Çekilişe Katıl” vb. sözcüklerle sizi linke yönlendirmekte. Siz o linke tıklayıp açılan sayfaya baktığınızda sosyal medya hesabınızın Faceook, Twitter, Instagram, VK, vb. giriş sayfasının bire bir aynısıyla karşılaşmaktasınız. Hatta bu tarz sayfaların URL’si de neredeyse aynıdır veya benzerdir ama siz o açılan sayfadaki alanlara sosyal medya hesabınızın kullanıcı adı ve şifresini yazıp “Giriş Yap” seçeneğini tıkladığınızda sizin kullanıcı adı ve şifre bilgileriniz art niyetli kişilerin eline geçiyor. Aynı durum son zamanlarda bankalardan müşterilere gönderilen maillerde de olabilmekte. Kullanıcılar bu maillerdeki alanlara istenilen bilgileri girdiğinde veya maildeki linke tıkladığında kredi kartı ve banka hesap bilgilerinin çalınması durumuyla karşı karşıya kalabilmektedir. Aynı yöntem CryptoLocker gibi virüslerin bulaştırılmasında da kullanılabilmektedir.
Bilinmeyen Uygulamalar
Sosyal medya içerisindeki uygulamalara çok dikkat edilmesi gerekiyor. Çünkü siz bir uygulamaya giriş yaparken o uygulamanın sizden bazı bilgilerinize erişim izni istiyor. Bu izinler uygulamadan uygulamaya değişebiliyor, siz uygulamaya dâhil olarak aslında uygulamanın bilgilerinize erişim sağlamasına ve sizin adınıza belirli işlemleri yapmasına da izin vermiş oluyorsunuz. Bu durumun bir benzeri android uygulamalarında da mevcut. Sizin o an için ciddiye almadığınız veya dikkat etmediğiniz bu uygulamalar daha sonra sizin adınıza birçok paylaşımda bulunabiliyor, bu paylaşımlar genelde reklam içerikli olsa da bunların içerisinde pornografik içerikli olan paylaşımlarda olabilmekte. Uygulamalar bu paylaşımları yaparken herkese açık yani herkesin görebileceği şekilde yapıyor ve sizin arkadaşınız olsun olmasın profilinizi ziyaret eden herkes o paylaşımı görebiliyor ve paylaşımı sizin yaptığınız sanılıyor. Hatta bu uygulamalar, eğer arkadaşlarınız sizin onların Facebook “zaman tünelinde” paylaşımda bulunmanızı engellememişse, uygulamalar sizin adınıza arkadaşlarınızın zaman tünelinde de paylaşımda bulunabilir. Ama bu hiçbir uygulamayı kullanmamamız gerektiği anlamına gelmez sadece çok iyi bildiğimiz, çok fazla izin istemeyen ve güvendiğimiz uygulamaları tercih etmeliyiz. Uygulamaları tamamen kapatmak isterseniz, Facebook için Ayarlar->Uygulamalar->Platformu Kapat seçeneğini kullanabilirsiniz. Ayrıca arkadaşlarınızın sizin zaman tünelinizde bir şeyler paylaşmasını istemiyorsanız Facebook->Ayarlar->Zaman Tüneli ve Etiketleme->Zaman Tünelime Kimler Bir Şey Ekleyebilir seçeneğini “Sadece Ben” olarak değiştirebilirsiniz.
İkinci E-Posta Adresi Ekleme
Sosyal medya hesaplarının birçoğuna ikinci e-posta adresi eklenebilmektedir. İkinci e-posta adresi hesabımızın bir başkasının eline geçmesini zorlaştırmakta ve aynı zamanda hesap şifremizi unuttuğumuzda şifre sıfırlama işlemlerini de kolaylaştırmaktadır.
Cep Telefonu Bildirimleri
Sosyal medya hesaplarınızın birçoğuna cep telefonu numaranızı ekleyebilirsiniz ve bu sayede sosyal medya hesabınızın çalınması zorlaşır velev ki başkasının eline geçerse geri almanız daha kolay olur. Hatta Facebook kullanıcısı iseniz cep telefonu bildirimlerini açmanız hâlinde hesabınıza giriş yapıldığında bundan sms yoluyla haberdar olabilirsiniz.
Facebook Kullanıcıları İçin Güvenilir Kişi Ekleme
Facebook kullanıcısıysanız hesabınızın bir başkasının eline geçmesini engellemek için Facebook hesabı olan yakın akrabalarınızı ve çabuk ulaşabileceğiniz arkadaşlarınızı da ‘’güvenilir kişi’’ olarak ekleyebilir ve bu sayede hesabınızın güvenliğini bir kat daha arttırabilirsiniz.
Çocuklarda Sosyal Medya Kullanımı ve Dikkat Edilmesi Gerekenler
Arkadaşlık, Takip Etme
Eğer 18 yaş altı bir çocuğunuz varsa ve sosyal medya kullanıcısı ise sizin bir veli olarak muhakkak onu arkadaş ekleyerek profillerini ve paylaşımlarını takip etmenizi öneririm.
Yer Bildirimleri ve Fotoğraf Paylaşımı
Çocuğunuzu okula, kreşe veya başka bir yere bıraktığınızda sosyal medya üzerinden Swarm, Instagram v.s. yer ve zaman bildirimi yapmayın çünkü bu şekilde bir bildirim yaptığınızda bu bilgiler art niyetli kişilerce kullanılabilir, yakın zamanda yaşanmış bir olay, annesi kızını okula bıraktığında ve okuldan alırken sürekli yer ve zaman bildirimi yapıyor aynı zamanda kızınının okulun önünde çekilmiş fotoğrafını da paylaşıyor, o küçük kızın fotoğrafını İnternetten cep telefonuna indiren art niyetli zanlı bunu pedofili manyaklarının olduğu bir WhatsApp grubunda paylaşıyor ve not ekliyor “ Adı: Marry, Yaş:8, Göz Rengi: Ela, Açık Artırma Başlangıcı: 30.000 $ ” ve bu mesajdan sonra küçük kıza başka bir ülkeden 65.000$’a alıcı çıkıyor ve o gün okul dışında annesinden daha önce gelerek kızı kaçıyorlar…
Ülkemizde her yıl sayısını tahmin bile etmek istemeyeceğiniz kadar cinsel istismara uğrayan çocuk var, siz bu fotoğrafı sadece arkadaşlarınızla veya akrabalarınızla paylaşıyor olabilirsiniz ama bir akrabanız o fotoğrafı beğendiğinde onun arkadaşlarına “….. bu fotoğrafı beğendi” şeklinde bildirim gidiyor veya akrabalarınız o fotoğrafı kendi arkadaşlarıyla paylaşmakta sakınca görmüyor ve bu şekilde çember genişliyor, fotoğraf herkesin eline ulaşıyor. Fotomontaj tekniklerinin çoluk çocuğun eline düştüğü profesyonellerinin ise gerçeğinden ayırt edilmesi güç montajlar yaptığı günümüzde fotoğrafınızın art niyetli birisinin eline geçmesini ister miydiniz?
Yine izlediğim bir video da yaşları 12-17 arasında değişen kız çocuklarıyla ailelerinin de bilgisi dâhilinde sosyal medya üzerinden normalde hiç tanımadığı birisinin gerçek yaşını ve fotoğrafını gizleyip sahte bir fotoğraf kullanarak arkadaşlık isteği gönderilip evde kimsenin olmadığı bir zamanda içeri girmeyi veya evdekilerden gizlice dışarıya çıkma teklif edildiğinde tüm kızların bu teklifi kabul ettiği gözlemlenmiştir.
Ayrıca mütedeyyin diyebileceğimiz ailelerde yetişmiş yaşları 8-13 arasında değişen 50 farklı çocukla yaptığım araştırmada çocukların %7 sinin İnternet üzerinden sözlü tacize uğradığını veya kandırılmaya çalışıldığını maalesef tespit ettik, bunun daha vahimi ise bu %7’lik kesiminin velilerinin bu olaylardan haberdar olmayışıydı. Değerli dostlar çocuklarımızla aramızdaki iletişimi de sağlam tutmalıyız yoksa böyle bir olay olduğunda bize anlatmaktan imtina edebilirler ve daha kötü sonuçlarla karşılaşabiliriz.