İnsanoğlu niçin ağlar? Nasıl ağlar? En çok hangi insanlar ağlar? İnsanlar hangi durumlarda ağlar sevgili dostlar? Genelde Anadolu Bölgesi, özelde ise Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nin kan ağlayan kadınlarını simgeleyen “Zelo” diye adlandırdığım yağlı boya çalışmamdan yola çıkarak, toplumsal baskı ve şiddeti töre adıyla ve geleneksel baskıların kadınlar üzerindeki etkisini inceleyen biri olarak, yağlı boya ile Zelo resimlerinin serisini son yıllarda yapmaya başladım. “Kan Ağlayan Zelo” tablom toplumda yoğun ilgi gördü. Böylelikle ister istemez bu ilgiden dolayı da bu alanda çalışmam gerektiğini hissettim. Kan Ağlayan Zelo, Kan Ağlayan Duvaklı Zelo, Kan Ağlayan Mavi Yazmalı Zelo, Kan Ağlayan Kara Yazmalı ZELO, Koronadan Korunan Kan Ağlayan Maskeli Zelo gibi yaptığım yağlı boya tablolarım toplumda ve basında oldukça ilgi uyandırdı.
Sevgili okuyucularım, Zelo Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde özellikle de Şanlıurfa’da kadınlara yaygın olarak verilen bir isimdir. Arap kökenli olan bu isim Hz Yusuf’un kıssasından gelmektedir. Orijinali Zeliha’dır. Su perisi anlamına gelen bu ismin Şanlıurfa yöresinde farklı hitapları mevcuttur. Zelo, Zeliş, Zelluh, Zelhezerruk, Aynzelha gibi birçok hitap şekli mevcuttur. Hatta Şanlıurfa’da Balıklı Göl Platosu içerisinde ‘AYNZELHA’ adında bir göl vardır. Yani Zeliha Pınarı.. Efsaneye göre Aynzelha, İbrahim Peygamber’e sevdalıdır. Babası, Hz. İbrahim’i ateşe attıktan sonra Aynzelha da sevgisinden kendisini ateşe atar. Halk arasında bu efsane oldukça yaygındır. Efsaneden dolayı isme bu bölgede rağbet olmaktadır. Kimi şiir ve türkülere de konu olmuştur.
Urfa kadınlarının çilesini, özlemini, sevgisini, hasretini, aşkını, kederini anlatan Kan Ağlayan Zelo Tablolarımdan, bana en çok sorulan sorular içerisinde; “Bu kadın neden ve niçin ağlıyor? Hikâyesi nedir?” gibi sorular yer almaktadır. Aslında çilekeş annemin yaşantısından ilham alarak oluşturduğum Kan Ağlayan Zelo Tabloları Serisi’nin öyküleri farklıdır. Annemin yaşantısı, kadınların ortak çileli yaşantısının yansımasıdır. Bu topraklarda zeloların kimisi sevdiğine varamadı, kimisi başlık karşılığında, kimisi kan yerine, kimisi kardeşine berdele gitti, kimisi de oyuncakları ile oynarken gelin oldu ya da kumaya verildi. Kan Ağlayan Duvaklı Zelo tablomda mutlu olması gereken Zelo, düğün gününde bile maalesef kan ağlıyor. Bu tabloda yöresel kıyafeti, kofi denen başlığı, altın takıları duvaklı olarak kan ağlamaları her zaman dikkat çekti. Yaptığım bu tabloda güzel süslemeli, desenli, yerel motifli kilimler ve su testisi rastgele konulmadı. Zelo tablolarında her birinin bir anlamı vardır. Bu motiflerden biri olan su testisi; yolu aydınlık olması için konulmasına rağmen ağlamaya dayanamayarak kırılır. Zelo'nun duygu dünyasını, ipten üzerlik taneleri ve dokuduğu kilimlerden gizlenen aşk ve sevgisini, hasretini, korkularını, kaygılarını ayrıntısıyla tablodaki kilimlere işledim. Zelo serisi tablolarımda sıcak renklerin hâkimken, maviler de gönüllere bazen su serpmektedir. Zeloların kaderini bu bölgede töreler belirler. Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde geçmişten süregelen töresel ve geleneksel baskılar, yüzlerce belki binlerce Zelo’nun hayatına, yaşama sevincine, hayallerine, umutlarına en önemlisi de eğitimlerine engel oldu. Ezilen ve kadın haklarını arayanların duygularına tercüman olacak olan Zelo serilerimi en çok da kadınlar ve kızlar sahiplendi.
Değerli okurlarım, Rönesans’ın ilk sanatçısı olan Ünlü Ressam Leonardo da Vinci'nin Mona Lisa’sına meydan okuyan ve rekabet oluşturan bir tablodur. Zelo tablolarımın serisi, tarihe iz düşmüş olan Mona Lisa’nın hikayesine benzerdir. Mona Lisa tablosu bilinçli incelendiğinde; bu tabloda bir kadının mutsuzluğu, içten içe ağlaması, yüzünün bir tarafının felç olduğu ve mutsuz bir evliliğinin içinde olduğu ustaca işlenmiş Leonardo tarafından. Mona Lisa eseri gibi Zelo tablolarında da özellikle ağlayan duvaklı Zelo, mutlu olması gerektiği günde bile içler acısını sergiliyor. Düğününe gelenlere, bir diğer tablom olan Koronavirüs sürecinde yaşanan olumsuzluklara kan ağlıyor Maskeli Zelo. Bu topraklarda zelolar her zaman ağlar, her zaman da ağlıyor. Kıyafetler, gelenekler, adetler değişse bile, kadınları simgeleyen zeloların çilesi değişmiyor. Günümüzde ki zeloların ağlama sebepleri ise; kimisinin oğlu askerde şehit olduğu için, kimisinin yakını uyuşturucu maddeye bağımlı olduğu için, kimisinin yakını örgütlere bulaştığı için, kimisinin de psikolojisi veya modernite hayranlığından özünden uzaklaşmış olduğu için kan ağlıyor. Zelolar günümüzde teknolojiye köle olmuş hedef ve amacı olmayan bir ruh haline bürünmüş.
Evet, sevgili dostlar! Kadınlara İslam’ın verdiği haklar çiğnendikçe, yeryüzünde hep ağlayacak zelolar. Kadınlar ağladıkça da insanlar mutsuz olacaktır. Toplumun temel taşı olan kadınlar yani Zelolardır. Onlar mutlu oldukça insanlar mutlu olur. Onlar ağladıkça da bu insanlar kan ağlar ve böylelikle biz de Zelo serilerini oluşturmak ve yaygınlaştırmak zorunda kalırız.
Saygılarımla…