Son yıllarda mesleki ve teknik okullara olan ihtiyaç, kendisini o kadar hissettirdi ki, bu eksiklik değişik yollarla, plan ve projelerle telafi edilmeye çalışılıyor.'Meslek lisesi memleket meselesi', '81 ile 81 proje okul', stajların cazip hale getirilmesi vb. çalışmalarla kamuoyunun dikkati ve ilgisi mesleki eğitime çekilmeye çalışılıyor.
NEDEN PROJE OKUL?
Mesleki ve teknik eğitim kurumlarında eğitimi verilen meslek alanlarını sektörle birlikte dizayn etmek, eğitim-sektör işbirliğini güçlendirmek, ülkemiz işgücü piyasalarının ihtiyaç duyduğu vasıflı, bilgili, becerikli, elamanları yetiştirmek amacıyla MEB ile farklı kurum ve kuruluşlarla işbirliği protokolleri imzalanarak yürürlüğe konulmuştur.
Proje kapsamına alınan bu okulların bir kısmında tamamen, bir kısmında da ilgili alanlara merkezi sınavla öğrenci alınmaya başlandı.
Savunma sanayi, değirmencilik sektörü, mekatronik alanı gibi özel program uygulayan ve sınavla girilen proje meslek liselerinin alan ve dallarına öğrenci talebi artmış, ilgili ve yetenekli öğrenciler tercih etmeye başlamıştır.Ancak diğer alanlar önceden olduğu gibi zorunlu yerleştirmeler ile doldurulmaktadır.
2019 yılında TOBB ile MEB arasında yapılan '81 ile 81 okul' protokolüyle, her ilden bir meslek lisesi proje okul yapılmıştır. Şu anda proje okul sayısı 374 olmuştur.
PROJE UYGULAYAN EĞİTİM KURUMLARI YÖNETMELİĞİ
Proje okullarına öğretmen ve idareci görevlendirmeleri, 1 Eylül 2016 tarihli Resmi Gazetede yayınlanan Özel Program Ve Proje Uygulayan Eğitim Kurumları Yönetmeliği çerçevesinde yapılmaktadır. Bu yönetmeliğe göre okullardaki öğretmen/yönetici ihtiyacı Şubat ve Mart ayında İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından Türkiye genelinde duyuruya çıkılmaktadır.Bu aylarda okullar adeta illerden gelenihtiyaç listesi ile bombardımanına tutulmaktadır. Her biri farklı formatta, müracaatları farklı tarihte, fakat ilgi tutulan yazı aynı, konu aynı. Bereket ki yazılar DYS üzerinden geliyor da kağıt harcanmıyor, ancak büyük emek kaybına yol açmaktadır.
Okullara gelen bu ihtiyaç listelerinin öğretmenlere sağlıklı bir şekilde ulaştırılmasında sıkıntı yaşanmaktadır. Okullar bu yazıları öğretmenlere sosyal medya üzerinden ve/veya imza sirküsü yoluyla duyurmaya çalışmaktadır. Aynı konuda gelen onlarca yazıdan bazen öğretmenlerin haberi olmamakta, bazen da dikkatinden kaçmaktadır.
Proje okul yönetmeliğinde kültür dersi öğretmenleri il içinde müracaat edebilirken, meslek dersi öğretmenleri il dışına tayin isteyebilmektedir.
Başvuru işlemlerinde Ek-1 Başvuru Formuyla birlikte ödül, ceza, etkinlikler, hizmetiçi vb. belgelerin onaylı örneği istenmektedir.
Proje okul yönetmeliğinde 'Öğretmen atamalarına yönelik inhalar 01-31 Mayıs tarihleri arasında İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğüne bildirilir. Öğretmen atamalarına ilişkin iş ve işlemler, ders yılının başlama tarihinden önce sonuçlandırılır.' denmektedir. Başka ildeki bir okula tayin isteyen öğretmenin ataması ağustos ayının sonunu bulmaktadır.
Proje okullarında daduyuru ve müracaatlar, il içi/ildışı atamalarda olduğu gibimerkezi sistemle yapılmalıdır..Böylece okullara gelen yazı trafiği bitmiş olur. Bütün öğretmenler sağlıklı bir şekilde bilgiye ulaşmış olur. Gerekli evrakları elden göndermek yerine sisteme girilmeli, müracaatlar da MEBBİS üzerinden alınmalıdır. Atama işlemleri geciktirilmeden temmuz ayı içerisinde sonuçlandırılmalı, taşınması için öğretmene süre verilmelidir.
ASIL BÜYÜK SORUN
Buraya kadar olan kısmı bir şekilde kolayca çözülebilir. Asıl büyük problem meslek liselerinde öğretmen ihtiyacıdır.
Proje okulları ilk atamaya kapalıdır, proje okulları iller arası atamaya kapalıdır, proje okulları özür grubu atamasına kapalıdır. Proje meslek liselerinde büyük bir alan dersi öğretmen ihtiyacı bulunmaktadır. Birkaç örnek vermek gerekirse, Bursa'da 6 farklı proje meslek lisesinde; Makine Teknolojisi Alanında 19 öğretmen, Endüstriyel Otomasyon Teknolojisi Alanında 20 öğretmen ihtiyacı bulunmaktadır. Konya'da üç proje meslek lisesinde Makine Teknolojisi Alanında 11 öğretmen ihtiyacı bulunmaktadır. Burdur'da iki proje okulunda 18 farklı branşta 24 öğretmen ihtiyacı ve 4 müdür yardımcısı açığı bulunmaktadır.
Proje Meslek Liselerinde bu ihtiyaçlar lise mezunu teknisyenlerle, iki yıllık MYO mezunu teknikerlerle, dört yıllık mezunlarla, mühendislerle veya emekli öğretmenlerle giderilmeye çalışılmaktadır. Eğitim formasyonu olmayan, öğretmenlik yeterliliği bulunmayan, ek ders ücreti karşılığı derslere girenlerden ne derece verim alınabilir? Öğretmen yetersizliğinden atölye uygulama derslerinde guruplara ayırma imkanı olmamaktadır.
Geçici görevlendirmelerde okullarda öğretmen ihtiyacını artırmaktadır. İl Milli Eğitim Müdürlüğünde AR-GE, İş Sağlığı ve Güvenliği, Proje, Teknik Hizmetler vb. birimlerde genellikle meslek dersi öğretmenleri görevlendirilmektedir. Geçici öğretmen görevlendirmeleri bir an önce iptal edilmelidir. Öğretmenler asli görevlerine dönmelidir. İlgili birimlere atama bekleyen öğretmenler, mühendisler atanmalıdır.
Yaş ortalaması hayli yükselmiş olan teknik öğretmenlerin önemli bir kısmı, emeklilik için 3600 ek göstergenin hayata geçmesini beklemektedir. bu durum önümüzdeki yıllarda mevcut öğretmen ihtiyacı daha da artacaktır. Bu açık yeni öğretmen alımıyla avantaja dönüştürülebilir.
Proje meslek liselerinin bir başka önemli sorunu, yönetici atama ihtiyacıdır. Şu anda bu ihtiyaç geçici görevlendirmelerle idare edilmeye çalışılmaktadır. Görev yaptığım okulda 6 müdür yardımcısının 3'ü görevlendirmedir. Bu durum görevlendirilen öğretmenin alanında öğretmen açığı doğurmaktadır.
Teknik öğretmenler genellikle yönetici olmak istememektedir. Halbuki teknik müdür yardımcılığı, koordinatörlük müdür yardımcılığı gibi yöneticiliklerde meslek öğretmeni olma şartı aranmaktadır. Proje meslek liselerinde yöneticilik cazip hale getirilmelidir. Proje okulları, yönetici atama yönetmeliği kapsamından çıkarılarak, bu okullara yönetici atama kolaylaştırılmalıdır.
TEKNİK EĞİTİM FAKÜLTESİ TEKRAR AÇILMALIDIR
Türkiye geneli proje okullarının hemen hemen tamamında meslek dersi öğretmen açığı varken, bu ihtiyaçlar nasıl karşılanabilir? Mevcut öğretmenlerle bu ihtiyacın kapanması mümkün mü?
2000'li yıllardan itibaren çok az sayıda teknik öğretmen ataması yapılmaktadır. Ataması yapılmayanların büyük çoğunluğu özel sektörde üretimin içerisinde hayatını devam ettirmektedir. Bu tecrübelerin derhal okullarda değerlendirilmesi gerekmektedir. Donanımlı ve tecrübeli bu öğretmen adaylarının, proje okullarına öncelikli olarak ataması yapılmalıdır.
Yıllarca meslek liselerine öğretmen yetiştiren teknik eğitim fakültesi ve mesleki eğitim fakültesinin 2009'da kapatılmasıyla, bu alanda büyük bir açık oluşmuştur.
Vakit geçirilmeden mesleki ve teknik eğitime öğretmen yetiştirme konusunda Milli Eğitim Bakanlığı ve Yükseköğretim Kurulu işbirliği ile geçmiş deneyimlerin ışığında organize bir yapı oluşturulmalı, tekrar mesleki-teknik öğretmenlik misyonunu benimsemiş öğretmenler yetiştirilmelidir.
Proje meslek liselerinin en önemli ve acil ihtiyacı olan öğretmen ve yönetici görevlendirme sorunu bir an önce çözüme kavuşturulmalı, adeta cezalı görünümden kurtarılmalıdır.